Кисловодскида эзләнүче һәм югалган кешеләрне табу өчен ЯИ белән видеоанализ системасы эшли башлады. «Ростех» дәүләт корпорациясе (20.08.2025) һәм төбәк хәбәрләре буенча, чишелеш 2024 ел ахырында башланган пилот этабыннан чыккан һәм шәһәрнең йөзләгән камерасыннан килгән агымнарны эшкәртә. Төп сорау — «ЯИ куллануның Ислам кодексы» буенча иминлекне һәм шәхси тормышны ничек берләштерергә.
- Максат — җәмәгать иминлеге һәм кешеләрне эзләү; технология — йөзләрне тану һәм видеоанализ.
- «Кисловодск ЯИ йөзләрне тану» шәһәр күзәтүенең комплекслы системасы составында эшли.
- Куркынычлар: биометрия җыю, тануда хаталар, мәгълүматларга керү мөмкинлекләренең киңлеге.
- Кодекс буенча рөхсәт ителү файда белән зыянга, ачыклыкка һәм контрольгә бәйле.
- Яшәүчеләр һәм мәхәлләләр өчен аңлаешлы кагыйдәләр, аудит һәм кире элемтә каналлары мөһим.
Нәрсә булды һәм ни өчен бу мөһим
2025 елның 20 августында «Ростех» Кисловодскида нейрочелтәрле видеоанализ эшләве турында хәбәр итте; шәһәр аның югалган һәм эзләнүче кешеләрне табу өчен эшләтеп җибәрелүен раслады. Хәбәрләргә караганда, пилот 2024 ел ахырыннан барган, хәзер ЯИ күпсанлы камераларның видеоагымнарын анализлый һәм система киңәйтелергә мөмкин. Яшәүчеләр өчен бу кешеләрне тизрәк табуны һәм шул ук вакытта хосусыйлыкка кагылышлы сорауларны аңлата.
«Кисловодск ЯИ йөзләрне тану» гамәлдә ничек эшли
- Шәһәр камераларының видеоагымнары ЯИ модуленә керә.
- Алгоритм йөзләрне канунлы чыганаклардан алынган үрнәк язмалар белән чагыштыра.
- Туры килү турындагы сигналлар операторга җибәрелә; соңгы карарларны кеше кабул итә.
- Шәһәр системалары («Имин шәһәр») белән интеграция, журналлар алып бару һәм керү хокукларын идарә итү каралган.
- Киңәйтүләр: транспорт һәм инфраструктураны анализлау, юллардагы вакыйгаларны эзләү.
Нинди мәгълүматлар эшкәртелә
- Йөз сурәтләре (биометрик шәхси мәгълүматлар) һәм вакыйгалар метамәгълүматлары.
- Керү журналлары һәм аудит өчен хезмәт язмалары.
- Кодекс буенча хокукый нигезләр, җыелган мәгълүматны киметү һәм бетерү сроклары кирәк.
Куркынычлар һәм гарантияләр
- Ялган туры килүләр. Тану хаталары уңайсызлыклар һәм абруйга зыян китерергә мөмкин.
- Мәгълүматларны артык күп җыю. Видеоязмаларны кирәксез саклау мәгълүматлар читкә чыгу куркынычын арттыра.
- Ачыклыкның җитәрлек булмавы. Яшәүчеләр кагыйдәләрне белмәсә, ышаныч кими.
- Максатлар буенча чикләү. Игълан ителгән бурычлардан тыш куллану ярамый.
«ЯИ куллануның Ислам кодексы» буенча бәяләү
Туры килүләр
- Гомерне саклау һәм кешеләрне эзләүдә ярдәм итү — مَقَاصِدُ ٱلشَّرِيعَةِ (шәригать максатлары)ның гомерне һәм мөлкәтне саклау таләпләренә туры килә (2.2.23; 2.2.25 пунктлар).
- Яманлыкны һәм зыянны булдырмау өстенлеге — файдасы исбатланган һәм контроль булган очракта рөхсәт ителә (2.2.12; 2.2.18 пунктлар).
- Карарлар өчен кешенең җаваплылыгы — соңгы гамәлне оператор раслый (1.4.2; 2.2.9 пунктлар).
Мөмкин булган аермалар
- Мәгълүматларны катгый киметү булмаса, намуска һәм хосусыйлыкка кул сузу куркынычы (2.2.26 пункт).
- Ачык булмаган килешүләр һәм шартларны тулысынча әйтеп бетермәү — рөхсәт ителми (2.2.30 пункт).
- Алгоритмнарның ихтимал берьяклылыгы — даими тикшерү кирәк (2.2.8; 2.3.9 пунктлар).
Шартлы туры килү
- Максат ачык, сценарийлар чикләнгән, хисап бирү һәм карарны шикаять итү хокукы булган очракта рөхсәт ителә (2.2.10; 2.2.33; 2.3.6; 2.3.10 пунктлар).
Туры килү матрицасы
| Тезис яки факт | Кодекс пункты (пунктлары) | Статус | Аңлатма яки контроль чарасы |
|---|---|---|---|
| Максат: югалганнарны эзләү һәм гомерне саклау | 2.2.23; 2.2.12 | Туры килә | Чын нәтиҗәлелек булганда һәм куркынычлар исәпкә алынганда файда зыяннан өстен була. |
| Сигналларны кеше тарафыннан раслау | 1.4.2; 2.2.9 | Туры килә | Карарларны кешедә калдырырга; гамәлләрне журналга теркәргә. |
| Биометрияне эшкәртү | 2.2.26; 2.2.10 | Шартлы рәвештә | Мәгълүматларны киметү, хокукый нигезләр, саклау сроклары һәм бетерү кирәк. |
| Ачыклык һәм журналлар | 2.2.30; 2.3.6 | Шарт үтәлгәндә туры килә | Кагыйдәләрне, хисапларны, күрсәткечләрне бастыру; тышкы аудит. |
| Дискриминация булмау | 2.2.8; 2.3.9 | Шартлы рәвештә | Берьяклылыкка даими тестлар; модельләрне төзәтү. |
| Сценарийларны киңәйтү | 2.2.20; 2.2.10 | Туры килмәү куркынычы | Теләсә нинди яңа куллану — файда белән зыянны кабат бәяләгәннән соң гына. |
| Җирле нормаларны исәпкә алу | 2.2.34 | Туры килә | Кагыйдәләрне, шәригатьне бозмыйча, курорт шартларына яраклаштырырга. |
| Тәэмин итүченең җаваплылыгы | 2.2.16; 2.2.31 | Туры килә | Зыянны каплау һәм алдан билгеләнгән сценарийлар өчен җаваплылык. |
Гамәли нәтиҗәләр һәм тикшерү исемлеге
Яшәүчеләргә
- Камераларның кайда урнашканын һәм операторның кем икәнен белегез.
- Үз мәгълүматларыгыз турында сорауны ничек җибәрергә һәм хата булган очракта аларны ничек бетерергә икәнен тикшерегез.
- Вакыйгалар турында рәсми каналларга хәбәр итегез: камера номеры, вакыт һәм факт кирәк.
- Югалганнарны эзләүдә ярдәм итегез: волонтёр патрульләре, кайнар линияләр.
Ата-аналарга һәм мәхәлләләргә
- Администрация белән аеруча сак караш таләп ителгән зоналарның (мәчетләр, балалар учреждениеләре) «ак исемлеген» тикшерегез.
- Хисаплар сорагыз: төгәллек, ялган сигналлар, саклау сроклары.
- Хата булган очракта карарны шикаять итү һәм зыянны каплату хокукы булуын тикшерегез.
Эшләүчеләргә һәм операторларга
- Мәгълүматларны киметү сәясәтен һәм саклау вакыты чикләрен гамәлгә кертегез; керүләрне теркәгез.
- Берьяклылыкка даими аудит үткәрегез; модельләрнең чикләүләрен бастырыгыз.
- Сыйфатлы һәм канунлы мәгълүмат чыганакларын кулланыгыз; шикле җыелмаларны чыгарыгыз.
Куркынычлар һәм чикләүләр
- Тану хаталары һәм аларның нәтиҗәләрендәге «чылбырлы реакция».
- Яклау зәгыйфь булганда мәгълүматларның читкә чыгуы.
- «Максатларның норматив чикләре югалу»: югалганнарны эзләүдән тоташ күзәтүгә күчү.
- Җәмәгать контроле һәм хисап бирүнең җитмәве.
Кодекс кысаларыннан тыш тикшерү
- Гыйбадәт урыннарында سِتْرٌ (шәхси тормышны яшерү) һәм حُرْمَةٌ (кагылгысызлык) сакланырга тиеш. Мәчетләр янындагы камералар намаз укучыларның йөзләрен артык якыннан төшерүгә юл куймаска тиеш. Бу تَقْوَى (тәкъвалык) һәм урынның изгелегенә хөрмәтне саклый.
Кодексны яңарту өчен тәкъдимнәр
- «Дини сизгерлек зоналары» һәм мәчетләр янында йөзләрне географик урнашуга карап томалату кагыйдәсен кертергә.
- Җәмәгать урыннарындагы биометрия өчен минималь сыйфат күрсәткечләрен һәм яңадан карау чикләрен беркетергә.
- «Система паспортын» бастыруны мәҗбүри итәргә: максатлар, хокукый нигезләр, саклау сроклары, төгәллек күрсәткечләре, карарны шикаять итү процессы.
- Минималь срок узгач, гаепсез кешеләргә кагылышлы язмаларны «килешү буенча бетерү» нормасын язарга.
Алга таба: күзәтү һәм әзерлек
- Оператордан эшкәртү сәясәтен, DPIA аналогын (хокукларга йогынтыны бәяләүне), хата күрсәткечләрен сорарга.
- Мәхәлләләр белән кире элемтә регламентын һәм югалганнарга ярдәм итү өстенлекләрен килештерергә.
- Даими тышкы аудит оештырырга һәм ярты елга бер тапкыр хисаплар бастырырга.
Бүлек искәрмәсе
Материал «ЯИ яңалыклары» бүлеге өчен әзерләнгән. Бәяләү мәгълүмати характерда һәм юридик консультацияне алыштырмый.