Гариза төзергә, белешмәне тәрҗемә итәргә яки гаиләгә хат язарга кирәк. Сез ясалма интеллект (ЯИ) чатын ачасыз һәм документны беркетәсез. Сервис аның эчендәге барлык мәгълүматны ала: исемне, адресны, сәламәтлек турындагы белешмәләрне, башка кешеләрнең хәбәрләрен.

Шуңа күрә җибәрер алдыннан үзегезгә ике сорау бирегез. Җавап өчен бу мәгълүмат кирәкме? Аны уртаклашырга рөхсәтем бармы?

Кыскача

  • Бирем өчен кирәкле мәгълүматны гына җибәрегез.
  • Башкаларның мәгълүматын үзегезнеке кебек үк саклагыз.
  • Мәгълүматыгызны кем укый һәм куллана алачагын тикшерегез.
  • Шартлар аңлашылмаса, шәхси нечкәлекләрсез гомуми сорау бирегез.

Ни өчен бу әманәт мәсьәләсе

Әманәт (أَمَانَةٌ) — сезгә ышанып тапшырылган һәм сакларга кушылган нәрсә. Ул башка кешенең мәгълүматы да булырга мөмкин. Мәсәлән, туганыгыз сезгә белешмә җибәрде. Ул аны сезгә ышанып тапшырды, әмма ЯИ-сервиска бирергә ризалыгын белдермәгән булырга мөмкин.

Коръәндә әманәтләрне ияләренә кайтарырга кушыла. Башка аятьтә кешеләрнең серләрен эзләү һәм гайбәт сөйләү тыела. Бу — аятьләрнең мәгънәсен кыскача аңлату. Коръән, 4:58, 49:12.

Ән-Нәвавинең «Кырык хәдис» җыентыгындагы 32 нче хәдис зарар китермәскә һәм зарарга зарар белән җавап бирмәскә өйрәтә. Хәдис тексты.

Бу гомуми принциплар ЯИ белән эшләгәндә дә ярдәм итә: ышанып тапшырылганны саклагыз һәм нәтиҗәләр турында уйлагыз. Ясалма интеллектны куллануның Ислам кодексында аларга түбәндәге пунктлар туры килә:

  • 2.2.26 — намусны һәм шәхси тормышны яклау;
  • 2.3.8 — ышанып тапшырылган мәгълүматны саклау;
  • 2.2.4 һәм 2.2.18 — зарарны бетерү һәм булдырмау.

Сервис турында нәрсә белергә кирәк

Төрле сервисларның кагыйдәләре төрле. Документны йөкләгәнче дүрт нәрсәне тикшерегез:

  1. Аны кем карый алачак?
  2. Аны ЯИны өйрәтү өчен куллана алалармы?
  3. Ул күпме вакыт сакланачак?
  4. Чатны бетергәндә нәкъ нәрсә бетерелә?

Өйрәтү өчен куллануны сүндерү мәгълүмат беркайда да сакланмый дигән сүз түгел. Болар — аерым мәсьәләләр.

NCSC (Бөекбританиянең Милли киберкуркынычсызлык үзәге) һәркем куллана ала торган ЯИ-чатларга сер итеп сакланырга тиешле мәгълүматны кертмәскә киңәш итә. Мәсәлән, сәламәтлек яки шәхси мөнәсәбәтләр турындагы нечкәлекләрне. Үзәк киңәшләре.

OAIC (Австралиянең Мәгълүмат буенча комиссары идарәсе) кисәтә: мәгълүмат җибәрелгәннән соң аның кулланылышын һәм бетерелүен контрольдә тоту кыен булырга мөмкин. ЯИның кайбер функцияләре мәгълүматны башка сервисларга, мәсәлән, эзләү системасына тапшыра. Идарә кулланмасы.

Мөмкин / Сак булырга / Ярамый

Гариза үрнәген сорарга мөмкин. Анда шәхси мәгълүмат урынына «исем», «адрес», «дата» дигән буш урыннар булсын. Җавапны алганнан соң аларны үзегез тутырыгыз. Таблицалар белән эшләргә өйрәнү өчен уйлап чыгарылган мәгълүмат кулланыгыз.

Белешмәләр, гаилә фотолары, хат алышулар һәм балаларның документлары белән сак булырга кирәк. Башта аларның бөтенләй кирәкме икәнен уйлагыз. Белешмәдәге таныш булмаган сүзне аңлату өчен гадәттә шул сүз үзе генә җитә.

ЯИны шәхси тормышка тыкшыну, ышанып тапшырылган серләрне ачу һәм кешеләргә зарар китерү өчен кулланырга ярамый. Кодексның 2.2.26 һәм 2.3.8 пунктлары шул чикләр турында сөйли. Серсүзләрне һәм раслау кодларын да чат-ботка сорау белән бергә кертмәгез.

Сорауны ничек әзерләргә

  1. Биремне үз сүзләрегез белән аңлатыгыз. Мәсәлән: «Очрашу вакытын күчерүне әдәпле итеп сорарга ярдәм ит». Моның өчен гаиләдәге хат алышуны җибәрергә кирәкми.
  2. Мәгълүмат башка кешенеке булса, аны тапшырырга рөхсәтне ачыклагыз. Нәрсә җибәрергә һәм кайсы сервиска бирергә теләвегезне аңлатыгыз. Ризалык булганда да кирәклесен генә җибәрегез.
  3. Кирәкле өзекнең аерым күчермәсен әзерләгез. Аннан исемнәрне, телефоннарны, адресларны һәм документ номерларын алып ташлагыз. Төп нөсхә үзегездә калсын.
  4. Калган нечкәлекләрне тикшерегез. Исеме булмаса да, кешене эш урыны, сирәк очрый торган вазифасы һәм бер вакыйганың датасы буенча танып була.

ICO (Бөекбританиянең Мәгълүмат буенча комиссары идарәсе) аңлата: кешенең кемлеген һичшиксез яшерү өчен исемен генә алып ташлау җитми. Башка мәгълүматны да исәпкә алырга кирәк. Идарә аңлатмасы.

Еш очрый торган хаталар

«Исемен алыштырдым — хәзер куркынычсыз». Кешене калган нечкәлекләр буенча танып булмыймы икәнен тикшерегез.

«Бу бит игелекле эш өчен». Хәйрия ярдәме турында хисап үрнәгенә ярдәм алучыларның чын исемнәре, адреслары һәм диагнозлары кирәк түгел.

«Чатны соңыннан бетерермен». Башта сервисның нәрсәне һәм нинди вакыт эчендә бетерүен белегез. Бетерү төймәсен барлык күчермәләр дә юкка чыгу гарантиясе дип санамагыз.

Кайчан ярдәм кирәк

Хезмәткәрләр, укучылар яки ярдәм алучылар турында мәгълүмат белән эшлисезме? Башта оешмагызда мәгълүматны саклау өчен җаваплы кешегә мөрәҗәгать итегез.

Ялгыш шәхси документ җибәрдегезме? Яңа мәгълүмат җибәрмәгез. Сервисның ярдәм хезмәтенә һәм куркынычсызлык белгеченә мөрәҗәгать итегез. Алар алга таба нишләргә кирәклеген ачыкларга ярдәм итәр.

Ышанып тапшырылган серне ачарга ярыймы дип шикләнсәгез, гыйлемле галимнән сорагыз.

Кыска нәсыйхәтләр

Җибәрер алдыннан бер минутка тукталыгыз. Артык нечкәлекләрне алып ташлагыз. Рөхсәтне һәм сервис шартларын тикшерегез. Шулай итеп әманәтне саклау конкрет гамәлгә әверелә.

Киңәшләр таныштыру өчен генә бирелә һәм фәтва түгел. Шикле очракларда гыйлемле галимгә мөрәҗәгать итегез. Материал юридик бәяләмә түгел.